Historia wsi Kórnica

Archeologia

Najstarsze ślady osadnictwa w okolicy Kórnicy pochodzą z okresu neolitu, znajdowała się tutaj osada (osady)z kręgu kultury pucharów lejkowatych - jednej z kultur neolitu z kręgu kultur naddunajskich, występująca w Europie między 3700 – 1900 p.n.e. Ludność zakładała bardzo rozległe osady, złożone zarówno z dużych domów naziemnych zbudowanych na planie prostokątnym, jak również ziemianki o planie owalnym. Spotyka się osady otwarte, ale też otoczone rowami obronnymi, również budowle o nieznanym przeznaczeniu tzw. rondle. Ludność zajmowała się zarówno rolnictwem jak i hodowlą bydła. Terenami eksploatowanymi przez gospodarkę rolno-hodowlaną były już nie tylko dna dolin rzecznych, ale także brzegi wysoczyzn.Zmarłych chowano na cmentarzyskach w pobliżu osad, w pozycji skurczonej, w grobach szkieletowych wyposażonych w ceramikę oraz narzędzia krzemienne.

Kolejny etap osadnictwa związany jest z kulturą przeworską-rozwijająca się między III w. p.n.e. a V w. n.e. Formą przewodnią w budownictwie były niewielkie półziemianki, o wymiarach 3x5 m, ze słupami podtrzymującymi dach. Występowały też większe konstrukcje naziemne, słupowe. W późniejszym czasie nastąpił wzrost gęstości osadnictwa oraz powstawanie nowych skupisk osadniczych. W IV i V wieku widoczne jest zahamowanie rozwoju osadnictwa oraz jego powolny zanik. W pierwszych fazach rozwojowych ludność praktykowała głównie obrządek ciałopalny, w którym groby jamowe przeważały nad popielnicowymi. Niezwykle rzadko występowały czyste groby popielnicowe. Zmarłych wyposażano w dary. Dla mężczyzn typowe były: broń, ostrogi, nożyce, brzytwy, osełki, narzędzia kowalskie, klamry do pasa; dla kobiet: dwie żelazne zapinki drucikowate, klamry, przęśliki i noże sierpikowate. Praktykowano zwyczaj palenia ich razem z kośćmi. Większe dary (miecze) były gięte i łamane.Być może, okolice Kórnicy zamieszkałe były w tym okresie przez Wandalów. W tym okresie z całą pewnością ludność kultury przeworskiej utrzymywała kontakty handlowe z Rzymianami (szlak bursztynowy).

Średniowiecze

Nazwa Kórnica pojawia się po raz pierwszy w historii w dokumencie z dnia 30 października 1323 roku, z panem dziedzicznym Wernerem I von Kornitz. Werner I von Kornitz przybył tutaj wraz z żoną Dobislavą, synem Andreasem oraz pewnie dalszymi kolonistami z wioski Duckwitz ( Dobkowice koło Wrocławia), w trakcie kolonizacji Górnego Śląska poprzez niemieckich osadników. Potomkowie Wernera von Kornitz (Andreas, Jaroslaw, Werner II, Janus i Heinrich) posiadali wioskę do 1455 roku. Tego roku wioskę otrzymał od księcia opolskiego Bolka V rycerz Heinrich von Mollmen. Późniejsi panowie wioski to Friedrich Schoff, ród von Redern (1574-1780) oraz ród hrabiów von Seherr-Thoss.

Źródło:Andreas Smarzly, Kornitz und seine Anfange, w: Neustadter Heimatbrief, nr. 07.2006 (S.216-217), 08.2006 (S.247-248) 09.2006 (S.249-280) i 10/2006 (S.311-313)

[Rozmiar: 27699 bajtów]

Kościół w Kórnicy 1915 r.

Po raz pierwszy kościół św. Katarzyny w Kórnicy jest wzmiankowany w 1447 roku, w spisie "grosza Piotrowego": w archidiakonie Opole wymienia się 12 archiprezbiteratów w tym archiprezbiterat w Głogówku z 12 parafiami w tym parafia Kórnica. W czasie wojen husyckich Kórnica została kilkakrotnie najechana przez oddziały husytów.

Od 1574 roku Kórnica była własnością Fryderyka von Redern - luteranina - i jego potomków. w notatkach powizytacyjnych dziekana Joannsthona z Namysłowa z 1669 roku zachował się opis stanu parafii w Kórnicy: "Kaplicę w Kórnicy wybudowali luteranie z cegieł(podmurówkę reszta z drewna) i jest w posiadaniu władcy, luterana hrabiego Rederna, zdemolowana, nie nadaje się do odprawiania mszy świętej, jest zamknięta. Słyszy się, że wędrują kaznodzieje luterańscy, zachodzą do chłopskich zagród, ale nie wierzę, by byli na tyle śmiali aby w tej kaplicy nabożeństwo odprawiać. Ta wieś nie posiada przydzielonego przez biskupa wskazanego księdza. Poinformowano mnie , że ksiądz Servatius z Krapkowic do tej miejscowości rości sobie prawo, udziela chrztu, a od chłopów mszalne przyjmuje. Ale również ksiądz z Komornik udziela chrztu dzieciom. ". W 1679 roku kościół był w rękach katolików, a w zapiskach z 1688 roku archidiakon Martin Stephenius z Opola pisze o świątyni w Kórnicy:"Kościół w Kórnicy należał tytularnie do Krapkowic. Zbudowany z drewna i gliną oblepiony, poświęcony św.Katarzynie, był wewnątrz pusty, bez okien i drzwi, a dwa dzwony wisiały w oknach.Parafianie z Kórnicy ubolewali nad zniszczonym kościołem i gotowi byli nowy kościół postawić."Księdzem w Krapkowicach, Kórnicy i Dobrej był Georg Dubelius z Toszka.

Kolejnymi kapłanami byli : 1691-1710 Franz Lorin; 1710-1721 Caspar Franz Bimer; od 1721r. Franz Major.

W 1710 roku orkan zdewastował kościół i szkołę.Pozostała tylko niższa wieża z dwoma dzwonami. Ponieważ nie było kościoła, nie można było odprawiać mszy. Ksiądz przyjeżdżał tylko na pogrzeby, będąc goszczony w jednym z budynków. Mieszkańcy czynili starania o budowę nowej świątyni. W 1794 roku protektorem kościoła w Kórnicy był hrabia Thoß z Dobrej. Nowy kościół zbudowany został w 1794 r., w październiku tego roku został poświęcony przez dziekana Richtera z Głogówka, a ksiądz Orlik z Krapkowic przybył z procesja na tę uroczystość.Od tego dnia otrzymał wikarego, który z Krapkowic do Kórnicy jeździł i sprawował mszę.Od 1801 r. wikary przeniósł się do Kórnicy i otrzymał tytuł lokalisty. Wikariusze lokaliści często się zmieniali, ze względu na skromne środki finansowe.

10 V 1851 r. utworzona została Parafia Kórnica (należy do dekanatu Głogówek).

W latach 1886-1890 proboszczem parafii był ksiądz Antoni Sarnes. Do Kórnicy trafił Mysłowic. Ks. Atoni Sarnes, narodzony 10.1. 1842 r. w Zabierzowie, wyświęcony 27. VI. 1867 r., był kapelanem w Mysłowicach, od 10. 9. 1886 r. proboszczem w Kórnicy (16.09 1886 udzielił pierwszego chrztu), gdzie w r. 1890 umarł. Wydawał przez kilka lat drukowane w Katowicach czasopismo „Monikę" z dodatkiem „Anioł Stróż". Żył i umarł świątobliwie. "Monika Tygodnik poświęcony chrześcijańskiemu wychowaniu dziatek" wydawany był w latach 1886 do 1888. Wcześniejszym redaktorem i wydawcą Moniki był Karol Miarka.

Przy kościele znajduje się cmentarz, a przed wejściem do świątyni wznosi się krzyż z 1893 roku, postawiony z okazji jubileuszu księdza Andreasa Krecika. Parafianie z Kórnicy ufundowała w 1925 r.dla kościoła św.Bonifacego w Barlinku dzwon o nazwie św. Urban, ważący 170 kg, odlany przez znaną ludwisarską firmę Braci Ulrich z Apoldy na Łużycach. Dzwon zdobiony jest fryzem girlandowym i opatrzony wizerunkiem Madonny z Dzieciątkiem oraz gmerkiem giserskim z inicjałami twórców i data wykonania.

[Rozmiar: 22132 bajtów]

Budynek gospody został wykupiony przez proboszcza L.Tunkla.W latach 1925-1954 mieszkały tu siostry Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej SMI (Marienschwestern) Prowincji Branice .Siostry zakonne uczyły miejscowe kobiety prac domowych oraz prowadziły przedszkole.

W 1864 roku Kórnica składała się z części wiejskiej oraz z majątku (Rittergut) do którego należały Schekai i Agnesenhof. Majątek z polami mierzył 2731 morgów (682 ha) ziemi i posiadał 34 konie, 91 krów, 3200 owiec i 8 świń. W części wiejskiej żyły (wraz z Schekai) 32 rodziny rolników, 15 rodzin zagrodników oraz 45 rodzin chałupników. Mieszkańcy wioski uprawiali 2217 morgów (554 ha) dobrej ziemi rolniczej i posiadali 81 koni, 380 sztuk bydła i 60 świń. W wiosce znajdowały się kościół, szkoła, 3 karczmy, 4 kowalnie, 5 posesje rzemieślnicze, 140 domów prywatnych oraz 119 budynków rolniczych. Budynek szkoły został zniszczony przez orkan w 1710 r. W Kórnicy od 1795 r. szkoła i jej prowadzenie związane były z organistostwem.I wojna światowa przyniosła rozpad starego porządku w Europie . O sprawie przynależności Śląska rozstrzygnąć miał jednak plebiscyt. Kórnica jako położona w płd.-wsch. części powiatu prudnickiego brała udział w plebiscycie tworząc samodzielny rejon. W każdym rejonie rządził tzw. Paritetischer Ausschass, którego zadaniem było sprawowanie administracji, jak wpisywanie Polaków i Niemców na listy, rozstrzyganie sporów oraz czuwanie nad sprawnym głosowaniem. Na czele komisji polskiej stał Kabela Herman, na czele niemieckiej Hulin Bernard. Plebiscyt przeprowadzony został 15.03.1921 r. Ogólna liczba oddanych głosów wynosiła 900 łącznie z 300 głosami emigrantów razem z Rajdyną. Za przyłączeniem do Polski z samej Kornicy głosowało 189 wyborców, reszta to głosy niemieckie w liczbie 519. Mąjątek -za Polską-3, Niemcy -69.

[Rozmiar: 21485 bajtów]
[Rozmiar: 26684 bajtów]

Kórnica w latach dwudziestych XXw.

Pierwszym znanym z nazwiska nauczycielem w szkole był Grzegorz Malurny. Kronika parafialna wymienia następców G.Malurnego:

- Franciszka Weissa-był organistą i nauczycielem do 1851 roku;

- Wilhelma Bartellmusa (miał pomocników o nazwiskach Uliczka i Wicher) był nauczycielem w szkole do 1889 r.;

- Wilhelma Lindnera.

[Rozmiar: 25474 bajtów]

Nieistniejący już budynek szkolny wybudowany w 1844 r .Do 1988 roku mieściła się tu szkoła podstawowa

[Rozmiar: 23116 bajtów]

Budynek szkoły wybudowany w 1910 r. Do 1988 roku mieściła się tu szkoła podstawowa.

Od 1648 roku szkoła stała na gruncie należącym do E. Schneider. W 1844 roku budynek został sprzedany za 138 srebrnych talarów i 20 groszy Piotrowi Giza. Nowa szkoła została wybudowana przy głównej drodze. Od 1795 roku kierownictwo szkoły związane było organizacyjnie z organistostwem. Nauczycielem w tym czasie był Grzegorz Malurny, a językiem wykładowym język polski. Po kilku latach Malurny zrzekł się zawodu nauczycielskiego na rzecz Franciszka Weissa, rodowitego kórniczanina, który pracował jako nauczyciel i organista do roku 1851. Wykładał on w języku polskim i uczył języka niemieckiego, który był jednym z przedmiotów. Rejon szkolny Kórnica obejmował wieś Chudoba oddaloną o 4 km od Kórnicy i Agneszów odległe o 2 km. Od 1806 roku włączono do obwodu gromadę Nowy Dwór, a od 1828 roku gromadę Rajdyna. Widać z tego, ze Kórnica była bardzo rozległym rejonem szkolnym. Wilhelm Bartelmus objął kierownictwo szkoły w 1851 roku, pomocnikami jego byli nauczyciele Uliczka i Wicher.Język polski był językiem wykładowym jeszcze tylko w najniższych klasach. Po Bartelemusie kierownikiem został Wilhelm Lindner, (1889 r.) Niemiec pochodzący z Saksonii. Szkoła była czteroklasowa z trzema nauczycielami. Tylko w klasie I posługiwano się językiem polskim. Lindner nie był hakatystą i jako Niemiec liczył się z miejscową ludnością polską. W roku 1904 szkoła liczyła 302 dzieci, co wiązało się z tym, że rodziny były wielodzietne nierzadko po 8 , 10 a nawet 12 dzieci. Z powodu stałego wzrostu uczniów wybudowano w 1910 r. nowy budynek szkolny składający się z dwóch sal wykładowych i 2 mieszkań nauczycielskich. Budynek ten był przeznaczony dla mieszkańców wsi Rajdyna (dzieci z Rajdyny i Nowego Dworu na lekcje religii musiały uczęszczać dalej do Rzepcza i Kierpnia). W 1914 r. Lindner przeszedł w stan spoczynku, a funkcję kierownika szkoły objął Scholz Teodor. W 1932 r. dotychczasowy kierownik Scholz przeszedł w stan spoczynku, jego następcą został pan Mrozek vel Frost, który pracował do 1941 r. Lata 1941-1945 to przerwa w działalności szkolnictwa podstawowego.

Pierwszy rok szkolny po zakończeniu działań wojennych trwał od 18 lipca do 15 sierpnia 1945 roku, a pierwszym powojennym kierownikiem szkoły i jej organizatorem był Augustyn Tomala działacz Związku Polaków w Niemczech , m.in. organizator plebiscytu w marcu 1921 r . na Śląsku Opolskim i uczestnik III Powstania.

Obecny budynek szkoły został oddany do użytku 1 grudnia 1988 roku, jest w miarę nowoczesnym obiektem. Sale lekcyjne są duże i jasne. W połączeniu z odpowiednim zapleczem dydaktycznym stanowią dobre miejsce pracy i nauki. Szkoła pełni rolę lokalnego centrum kultury.Znajduje się tu filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Krapkowicach, punkt pomocy lekarskiej.

Kierownicy i dyrektorzy Szkoły Podstawowej w Kórnicy po 1945 r.

1945-1949 Augustyn Tomala

1949-1953 Jan Rosner

1953-1954,1956-1958 Wanda Szarycka

1954 -1956,1958-1969, 1984 -1985 Tadeusz Barzał

1969-1984 Maria Kulpa

1985 -1987 Bernard Bordak

1987 -1988 Jarosław Fojutowski

1988 - 2004 Danuta Wnuk

od 2004 Ryszard Reszczyński

[Rozmiar: 23252 bajtów]

Nowa szkoła oddana do użytku w 1988r.

Funkcje sołtysa od końca drugiej wojny światowej pełnili:

-Johann Łyko/szewc,

-Ewald Bordak ,

-Henryk Walczyk

-Alfons Walczyk

-Ewald Tomala - obecnie

Po II Wojnie Światowej liczba mieszkańców w wiosce wahała się między dziewięćset , a tysiąc dwieście osób. W 1994 roku Kórnica liczyła 679 mieszkańców. Chudoba została 1975 roku oddzielona od Kórnicy i dołączona do gminy Głogówek.

Z powodu przesiedleń i ucieczki młodych ludzi na Zachód, największą grupę mieszkańców stanowią osoby powyżej pięćdziesiątego roku życia około 40 %. Dzieci i młodzież do osiemnastego roku życia to 30 %, osoby pomiędzy osiemnastym pięćdziesiątym rokiem życia to też 30 %. Większość ludności z Kórnicy pracuje w gospodarstwach rolnych. Mniejsza część w własnych warsztatach, w zakładach w Krapkowicach oraz Holandii i RFN.

Od połowy XIX wieku istniała poczta w Kórnicy. Z inicjatywy mieszkańców wsi i przy wsparciu gminy w 1974 roku zmieniono dom zmarłego (1973) roku pana Henryka Sluzallek w ośrodek zdrowia.

Przed II Wojną Światową istniało w Kórnicy pięć sklepów spożywczych, pięć barów, trzy piekarnie i dwie rzeźnie. Po II wojnie światowej zostały otwarte dwa sklepy spożywcze, jeden bar i jeden sklep chemiczno-gospodarczy. W początkach lat pięćdziesiątych tego wieku ulica przez wieś została wyłożona kostką brukową. W roku 1960 w ramach Funduszu Socjalnego zmodernizowano ulicę Krótką i Szkolną na długości około dwóch kilometrów częściowo z betonu, a częściowo ze żwiru, a na ulicy Głównej ułożono chodniki. W latach sześćdziesiątych przebudowano i wyremontowano wiele gospodarstw. Wieś wygląda obecnie nowocześnie.

Pod nadzorem kierownika państwowego gospodarstwa rolnego (na terenie byłego gospodarstwa der Grafen von Seher-Thoss z Dobrej) Stanisława Chmiela (1961-1982) na tym terenie została wybudowana nowa obora i zagroda dla owiec. Budynki gospodarcze i budynki mieszkalne wyremontowano i wybudowano nowe mieszkania dla dwunastu rodzin. W tych latach wszystkie drogi polne zostały wyremontowane, a wszystkie drogi niepotrzebne i zbiorniki wodne zostały zlikwidowane. Dzięki temu zyskano trzydzieści do pięćdziesiąt hektarów pól uprawnych.